نانوفت و SVF در جوانسازی صورت؛ از مطالعهٔ Tonnard تا کیت‌های فرآوری امروزی

«تزریق چربی به صورت» در جست‌وجوهای فارسی بسیار پرتکرار است و در این عبارت سه روش متفاوت با هم قاطی می‌شوند: پیوند چربی برای حجم، میکروفت برای حجم‌های ظریف‌تر و نانوفت که اساساً برای حجم نیست. این مقاله روی نانوفت و SVF تمرکز دارد.

نانوفت از کجا آمد؟

Tonnard و همکاران در سال ۲۰۱۳ روشی را معرفی کردند که در آن چربی برداشت‌شده با عبور مکرر بین دو سرنگ امولسیفه و سپس فیلتر می‌شود. در بررسی بافت‌شناسی، سلول چربی زنده تقریباً باقی نمی‌ماند، ولی محصول هنوز سرشار از سلول‌های بخش عروقی‌ـ‌استرومایی (SVF) و از جمله سلول‌های بنیادی مشتق از چربی است. آن‌ها نانوفت را به صورت داخل پوستی برای بهبود اسکار، تغییر رنگ و کیفیت پوست به کار بردند. پس پیام اول روشن است: نانوفت حجم نمی‌سازد؛ کیفیت پوست را هدف می‌گیرد.

SVF چیست؟

SVF مجموعهٔ ناهمگونی از سلول‌هاست: سلول‌های استرومایی مشتق از چربی، سلول‌های اندوتلیال و پیش‌ساز آن‌ها، پری‌سیت‌ها و سلول‌های ایمنی. Bora و Majumdar (۲۰۱۷) در مروری که بسیار به آن ارجاع داده می‌شود، روش‌های جداسازی آنزیمی و مکانیکی، نشانگرهای شناسایی و سازوکار احتمالی را بررسی کرده‌اند و تأکید دارند که رگ‌زایی یکی از مسیرهای اصلی اثر است. آن‌ها همچنین به چالش‌های قانونی و نبود دستورالعمل‌های روشن برای این درمان‌ها اشاره می‌کنند.

چرا روش فرآوری مهم است؟

همهٔ نانوفت‌ها یکی نیستند. Cohen و همکاران (۲۰۱۹) دو دستگاه مکانیکی فرآوری نانوفت را مقایسه کردند و تعداد سلول متفاوتی به دست آوردند: یکی حدود ۲٫۲۴ میلیون سلول در هر سی‌سی و دیگری حدود ۱٫۴۴ میلیون، با زنده‌مانی مشابه. توضیح آن‌ها این بود که فیلتر کردن مرحله‌ای بخشی از بافت فیبری و همراه آن سلول‌های SVF را نگه می‌دارد. یعنی انتخاب کیت و رعایت دقیق مراحل، مستقیماً روی «دوز سلولی» که به بیمار می‌رسد اثر دارد.

کاربردهای بالینی

شواهد بیشتر برای اسکار، پوست آسیب‌دیده و کیفیت پوست است. مثلاً Gu و همکاران (۲۰۱۷) در یک سری ۲۰ بیمار با اسکار آتروفیک صورت، با ترکیب نانوفت فشرده و پیوند چربی، بهبود معنی‌دار در امتیازهای اسکار از نظر بیمار و ناظر را گزارش کردند. سطح شواهد این مطالعه پایین (سطح ۴) است و گروه کنترل نداشت. برای جوانسازی پوست زیر چشم، دور لب و گردن هم گزارش‌های مثبت زیادی هست، با محدودیت‌های مشابه.

جمع‌بندی منصفانه: نانوفت روشی کم‌خطر و منطقی برای کیفیت پوست و اسکار است و پایهٔ زیستی قابل قبولی دارد، ولی هنوز کارآزمایی تصادفی بزرگ ندارد. در مشاوره با بیمار همین را بگویید.

ملاحظات عملی

• نانوفت یک عمل کوچک جراحی است: برداشت چربی با بی‌حسی تومسنت، فرآوری در سیستم بسته و تزریق. استریل بودن کل زنجیره مهم‌ترین عامل ایمنی است.
• ترکیب نانوفت با PRP در عمل رایج است؛ داده‌های مقایسه‌ای مستقیم کم است.
• سلول‌های SVF که فقط به روش مکانیکی و در همان جلسه جدا و تزریق می‌شوند، از نظر قانونی با سلول‌های کشت‌شده فرق دارند. قوانین مربوط به سلول‌درمانی را در حوزهٔ کاری خود بدانید.
• عوارض پیوند چربی، یعنی ورم، کبودی، ندول و کلسیفیکاسیون، اینجا هم مطرح است و انسداد عروقی با چربی، هرچند نادر، جدی است و هیالورونیداز در آن اثری ندارد.

تیم ما برای کیت‌های سلول‌درمانی و فرآوری بافت که عرضه می‌کند، راهنمای کار و مشخصات فنی را در اختیار پزشکان قرار می‌دهد.

منابع

• Tonnard P, Verpaele A, Peeters G, Hamdi M, Cornelissen M, Declercq H. Nanofat grafting: basic research and clinical applications. Plast Reconstr Surg. 2013;132(4):1017–1026. doi:10.1097/prs.0b013e31829fe1b0
• Bora P, Majumdar AS. Adipose tissue-derived stromal vascular fraction in regenerative medicine: a brief review on biology and translation. Stem Cell Res Ther. 2017. doi:10.1186/s13287-017-0598-y
• Cohen SR, et al. Cellular optimization of nanofat: comparison of two nanofat processing devices in terms of cell count and viability. Aesthet Surg J Open Forum. 2019. doi:10.1093/asjof/ojz028
• Gu Z, Li Y, Li H. Use of condensed nanofat combined with fat grafts to treat atrophic scars. JAMA Facial Plast Surg. 2017. doi:10.1001/jamafacial.2017.1329