PRP در زیبایی؛ آنچه در آماده‌سازی تفاوت می‌سازد و شواهد واقعاً چه می‌گوید

در بیشتر مرورهای PRP یک جمله تکرار می‌شود: نتایج امیدوارکننده است ولی پروتکل‌ها یکدست نیستند. این جمله کلیشه نیست؛ وقتی یک مطالعه PRP با دو برابر غلظت پلاکت پایه و دیگری با شش برابر را بررسی می‌کند، در واقع دو درمان متفاوت را آزموده‌اند. برای پزشکی که می‌خواهد نتیجهٔ قابل تکرار بگیرد، دانستن این متغیرها از انتخاب برند مهم‌تر است.

متغیرهایی که محصول نهایی را عوض می‌کنند

غلظت پلاکت. بیشتر تعریف‌ها PRP را پلاسمایی با غلظت پلاکت بالاتر از خون پایه می‌دانند و در کاربردهای زیبایی محدودهٔ چند برابر پایه رایج است. غلظت خیلی پایین اثر را کم می‌کند و بالاتر بودن بی‌نهایت هم لزوماً بهتر نیست. اگر کیت یا روش شما امکان شمارش پلاکت محصول نهایی را ندارد، دست‌کم یک بار برای اعتبارسنجی روش خود این کار را انجام دهید.

گلبول سفید. PRP فقیر از لکوسیت (LP-PRP) و غنی از لکوسیت (LR-PRP) پروفایل التهابی متفاوتی دارند. در پوست و مو بیشتر از PRP کم‌لکوسیت استفاده می‌شود، هرچند داده‌ی مقایسه‌ای مستقیم محدود است.

سانتریفیوژ. تعداد مرحله‌ها (تک یا دو مرحله)، نیروی سانتریفیوژ (RCF، نه فقط دور در دقیقه) و زمان، روی غلظت و ترکیب اثر دارند. گزارش RCF به جای rpm یکی از ساده‌ترین کارها برای قابل مقایسه کردن پروتکل‌هاست.

ضدانعقاد و فعال‌سازی. نوع ضدانعقاد و اینکه پلاکت‌ها با کلسیم یا ترومبین فعال شوند یا نه، روی آزادسازی فاکتورهای رشد اثر دارد.

PRF و i-PRF

PRF و نسخهٔ تزریقی آن، i-PRF، بدون ضدانعقاد و با نیروی سانتریفیوژ کمتر تهیه می‌شوند و یک ماتریکس فیبرینی تشکیل می‌دهند که فاکتورهای رشد را آهسته‌تر آزاد می‌کند. مرور Buzalaf و Levy (۲۰۲۲) اشاره می‌کند که این نسل‌ها، دست‌کم در آزمایشگاه، با نیروی سانتریفیوژ پایین‌تر تولید کلاژن بیشتری از PRP القا کرده‌اند، ولی کارآزمایی بالینی کمی دربارهٔ آن‌ها وجود دارد. پس این برتری را در حال حاضر یک فرضیهٔ امیدوارکننده بدانید، نه یافتهٔ قطعی بالینی.

شواهد بالینی

ریزش موی آندروژنتیک قوی‌ترین شواهد را دارد. متاآنالیز Gupta و همکاران (۲۰۱۹) افزایش تراکم مو را هم نسبت به پایه و هم نسبت به دارونما نشان داد و برنامهٔ سه جلسهٔ ماهانه و سپس نگهدارنده هر ۳ تا ۶ ماه را پیشنهاد کرد. متاآنالیز کارآزمایی‌های تصادفی Zhang و همکاران (۲۰۲۳) افزایش تراکم در ماه ۳ و ۶ را تأیید کرد، ولی برای تعداد و قطر تار مو در مقایسه با دارونما تفاوت معنی‌دار نیافت. Li و همکاران (۲۰۲۳) هم افزایش تراکم را بدون تغییر قطر گزارش کردند و اثر را در کارآزمایی‌های فقط-مرد قوی‌تر یافتند.

جوانسازی پوست شواهد مثبت ولی با کیفیت پایین‌تر دارد. مرور Phoebe و همکاران (۲۰۲۴) بهبود منافذ، بافت، چین و تراکم کلاژن را بعد از یک تا سه جلسه گزارش می‌کند و ترکیب با هیالورونیک اسید را هم‌افزا می‌داند، و در عین حال بر لزوم استاندارد کردن آماده‌سازی تأکید دارد.

پیشنهادهای عملی

• یک پروتکل را انتخاب و مستند کنید: حجم خون، ضدانعقاد، RCF و زمان، حجم نهایی، فعال‌سازی. تغییر مداوم روش، ارزیابی نتیجه را غیرممکن می‌کند.
• فقط از کیت‌های استریل یکبار مصرف دارای مجوز استفاده کنید. بیشتر عوارض جدی گزارش‌شده با PRP به آلودگی و تکنیک برمی‌گردد، نه خود پلاسما.
• عکس استاندارد و در صورت امکان تریکوسکوپی پیش از درمان بگیرید. ارزیابی ذهنی بیمار در ماه سوم معمولاً کمتر از تغییر واقعی است.
• انتظار بیمار را تنظیم کنید: در طاسی کامل یا اسکار، PRP فولیکول از دست رفته را برنمی‌گرداند.

تیم ما برای کیت‌های فرآوری خون و سلول که عرضه می‌کند، مشخصات فنی و راهنمای کار را در اختیار پزشکان قرار می‌دهد.

منابع

• Gupta AK, et al. Platelet-rich plasma as a treatment for androgenetic alopecia. Dermatol Surg. 2019. doi:10.1097/dss.0000000000001894
• Zhang X, et al. Platelet-rich plasma for androgenetic alopecia: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Cutan Med Surg. 2023. doi:10.1177/12034754231191461
• Li M, et al. Effectiveness of platelet-rich plasma in the treatment of androgenic alopecia: a meta-analysis. Aesthetic Plast Surg. 2023. doi:10.1007/s00266-023-03603-9
• Buzalaf MAR, Levy FM. Autologous platelet concentrates for facial rejuvenation. J Appl Oral Sci. 2022. doi:10.1590/1678-7757-2022-0020
• Phoebe LKW, et al. Use of platelet rich plasma for skin rejuvenation. Skin Res Technol. 2024. doi:10.1111/srt.13714